براکت قالب بندی چیست؟ کابرد و انواع آن

براکت قالب بندی چیست؟

براکت قالب بندی که با عنوان قالب بندی کنسلی نیز شناخته می‌شود از تجهیزات رایج و کاربردی در زمینه قالب بندی بتن بوده که به صورت موقت برای نگهداری قالب‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این براکت‌ها با تثبیت جایگاه قالب‌ها حین بتن ریزی و پشتیبانی از آنها به بهبود کیفیت ساخت اجزای بتنی کمک زیادی می‌کنند. از طرفی از این براکت‌ها می‌توان برای نصب سکوی بتن ریزی نیز استفاده کرد و این تجهیزات نقش بسیار مهمی در بهبود روند عملیات بتن ریزی به‌ویژه در ارتفاع دارند.

براکت قالب بندی بتن طراحی مثلثی یا L شکل دارد و در ساخت آن معمولاً از پروفیل یا لوله استفاده می‌شود. البته ساختار فولادی این براکت‌ها نقش بسیار مهمی در استحکام و دوام آنها در برابر فشارهای وارده از بتن و تجهیزات در حین فرایند بتن ریزی دارد. از طرفی از مدل‌های گالوانیزه این براکت‌ها به دلیل مقاومت بالایی که در برابر خوردگی دارند می‌توان در محیط‌ها و شرایط کاری مرطوب نیز استفاده کرد.

اجزای سازنده براکت قالب بندی بتن

در طراحی براکت‌های قالب بندی از اجزا و بخش‌های مختلفی استفاده شده که هر کدام از آنها نقش مهمی در عملکرد این تجهیزات در زمینه قالب بندی دارند. از اجزای تشکیل ‌دهنده براکت‌های قالب بندی می‌توان به بدنه، پیچ درونی، پیچ بیرونی، مخروطی و بادامک اشاره کرد که در ارتباط با یکدیگر به تسهیل اجرای قالب بندی بتن کمک زیادی می‌کنند. بدنه براکت قالب بندی بخش اصلی این تجهیز بوده که در اشکال مثلثی و L شکل طراحی می‌شود. همچنین در طراحی بدنه براکت بسته به نیاز کاری از لوله یا پروفیل استفاده می‌شود که برای جوش دادن قطعات آن از جوش co2 استفاده می‌گردد.

پیچ‌های درونی و بیرونی از دیگر بخش‌های براکت قالب بندی بتن هستند که نقش مهمی در عملکرد و کارایی آن در فرایند قالب بندی دارند. از پیچ درونی براکت برای اتصال بدنه این تجهیزات به سیستم قالب بندی یا دیوار بتنی استفاده می‌شود. در طرف دیگر از پیچ بیرونی براکت نیز برای اتصال بخش‌های بادامک و مخروطی براکت به بدنه استفاده می‌شود. این پیچ‌ها باعث ایجاد یک اتصال مستحکم و مقاوم در براکت با دیوار می‌شوند. مخروطی و بادامک از دیگر اجزای براکت‌های قالب بندی بوده که در ساخت آنها از چدن نشکن داکتیل استفاده می‌شود. محل قرارگیری این اجزا در طراحی براکت‌ها بدین صورت بوده که از مخروطی بعد از اتصال پیچ درونی استفاده می‌گردد و سپس از بر روی آن از بادامک و در نهایت پیچ بیرونی استفاده می‌گردد.

انواع براکت قالب بندی

براکت‌های قالب بندی از نظر شکل، نوع مقطع، کاربری و نوع سیستم قالب‌بندی در انواع و مدل‌های مختلفی طراحی و عرضه می‌شوند که بسته به شرایط و نیاز کاری می‌توان از آنها در پروژه‌های مختلف ساختمان‌سازی به‌ویژه در زمینه قالب بندی بتن استفاده کرد. این تجهیزات در اشکال مثلثی، L شکل، U شکل و غیره در دسترس هستند که بسته به شرایط کاری می‌توان از آنها استفاده کرد. از طرفی براکت قالب بندی بتن از نظر سطح مقطع به دو دسته براکت لوله‌ای و براکت پروفیلی تقسیم‌بندی می‌شود که هر کدام از آنها از کارایی خاصی برخوردار هستند.

براکت‌های لوله‌ای معمولاً از فولاد ساخته می‌شوند و در پروژه‌های کوچک و سبک کاربرد دارند و در طرف مقابل براکت‌های پروفیلی که در ساخت آنها از قوطی، ناودانی و نبشی استفاده می‌شود به دلیل ساختار مقاوم‌تری که دارند در پروژه‌های پیچیده و سنگین کاربرد دارند. در تقسیم‌بندی براکت‌ها از نظر نوع کاربری این تجهیزات در دو دسته براکت قالب بندی یک‌طرفه و دوطرفه جای می‌گیرند که بسته به نیاز کاری می‌توان از آنها در سیستم‌های قالب بندی استفاده کرد. از براکت‌های یک‌طرفه همان‌طور که از عنوان آنها پیداست برای پشتیبانی از قالب‌ها از یک طرف استفاده می‌شود و براکت‌های دوطرفه نیز برای پوشش قالب‌ها از دو سمت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

البته براکت قالب بندی بتن از نظر نوع سیستم قالب بندی در دو دسته براکت در سیستم قالب بندی بالا رونده و سیستم قالب بندی لغزنده جای می‌گیرند. در هر دو سیستم براکت‌ها پس از هر بار بتن ریزی همراه با سایر اعضای قالب به سمت بالا هدایت می‌شوند که این کار در نوع بالارونده از طریق جرثقیل و در نوع لغزنده به صورت هیدرولیکی و خودکار انجام می‌شود.

جنس براکت قالب بندی بتن

براکت‌ها از نظر جنس و ساختار به سه دسته براکت‌های فولادی، گالوانیزه و پلاستیکی تقسیم‌بندی می‌شوند. براکت‌های قالب بندی فولادی به دلیل مقاومت بسیار بالایی که دارند معمولاً در پروژه‌های بزرگ که در آن براکت‌ها در معرض بارهای سنگین هستند مورد استفاده قرار می‌گیرند. این براکت‌ها قادر به تحمل فشارهای بسیار بالا هستند و از کارایی و دوام بالایی برخوردارند. براکت قالب بندی گالوانیزه نوع دیگری از براکت بوده که از یک پوشش محافظ از جنس گالوانیزه برخوردار است. این براکت در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی بسیار مقاوم بوده و به همین دلیل معمولاً در پروژه‌هایی که در معرض رطوبت قرار دارند استفاده می‌گردد. براکت قالب بندی پلاستیکی نیز به دلیل جنس و ساختار پلاستیکی که دارد از وزن و قیمت پایین‌تری برخوردار است و معمولاً در پروژه‌های کوچک و غیرسنگین مورد استفاده قرار می‌گیرند.

دلایل استفاده از براکت قالب بندی

امروزه به دلایل مختلفی از براکت‌ها در عملیات قالب بندی بتن استفاده می‌شود و این تجهیزات نقش بسیار مهمی در کیفیت اجرای بتن در سازه‌ها دارند. از دلایل استفاده از براکت‌های قالب بندی در عملیات بتن ریزی می‌توان به نقش این تجهیزات به عنوان یک نگهدارنده اشاره کرد که باعث می‌شود قالب‌ها در موقعیت صحیحی قرار گیرند و در حین بتن ریزی دچار جابه‌جایی نشوند. از طرفی براکت قالب بندی بتن می‌تواند به افزایش پایداری قالب‌ها در حین بتن ریزی کمک زیادی کند.

این تجهیزات با جذب لرزش‌های وارده بر قالب‌ها در حین بتن ریزی و کنترل فشارهای وارده بر آنها می‌توانند به پایداری هر چه بیشتر این اجزا در فرایند بتن ریزی کمک کنند. از دیگر دلایل استفاده از براکت قالب بندی در عملیات بتن ریزی می‌توان به نقش این تجهیزات در جلوگیری از تغییر شکل قالب‌ها اشاره کرد که معمولاً این مسئله به دلیل فشار وارده از بتن بر روی قالب‌ها روی می‌دهد. در واقع این براکت‌ها با جاگذاری درست در پشت قالب‌ها و پشتیبانی از آنها می‌توانند این فشارها را کنترل کنند و از تغییر شکل قالب‌ها و آسیب‌های وارده بر آنها جلوگیری نمایند.

مزایای براکت قالب بندی بتن

براکت‌های قالب بندی به دلیل نوع طراحی و کارایی که دارند از مزایای بسیاری برخوردار هستند که باعث می‌شود به صورت متداول در زمینه قالب بندی بتن مورد استفاده قرار گیرند. از مزایای براکت قالب بندی می‌توان به استحکام و مقاومت بالای آن در برابر فشارهای وارده اشاره کرد که باعث می‌شود یک گزینه مناسب برای پروژه‌های سنگین باشد. از طرفی استفاده از این تجهیزات در پروژه‌های قالب بندی بتن باعث افزایش سطح ایمنی آنها می‌شود. بدین صورت که اجرای مناسب این براکت‌ها از جابه‌جایی قالب‌ها و تغییر شکل آنها در حین فرایند بتن ریزی و خطرات ناشی از آن جلوگیری می‌کند.

از دیگر مزایای براکت قالب بندی بتن می‌توان به اجرای آسان آنها اشاره کرد که به افزایش سرعت اجرای پروژه به‌ویژه در زمینه‌های کاری که نیاز به تحویل فوری و به موقع آن است کمک زیادی می‌کنند. از طرفی این براکت‌ها از انعطاف پذیری بالایی در اجرا برخوردار هستند که باعث می‌شود در شرایط سخت کاری و با وجود محدودیت‌ها نیز قابل استفاده باشند. بدین صورت که امکان استفاده از این تجهیزات در طراحی انواع ستون‌ها، دیوارها و بخش‌های مختلف سازه با طراحی پیچیده وجود دارد.

از طرف دیگر استفاده از براکت‌های قالب بندی در پروژه‌ها به دلیل بالا رفتن سرعت اجرایی باعث کاهش زمان اجرا و در نهایت صرفه‌جویی در هزینه‌ها نیز می‌گردد. در کنار این موارد براکت قالب بندی بتن با توجه به ساختار مقاوم و با دوامی که دارد نیازی به تعمیرات مکرر نداشته و به همین دلیل به نگهداری کمتری نیاز دارد و این موضوع نیز باعث صرفه‌جویی در هزینه‌های نگهداری این تجهیزات می‌شود. در آخر امکان استفاده از این براکت‌ها در پروژه‌های کاری که نیاز به عملیات بتن ریزی با سرعت و دقت بالا هست وجود دارد و می‌توان از آنها در شرایط کاری پیچیده و سنگین استفاده کرد.

کاربردهای براکت قالب بندی بتن

براکت‌های قالب بندی بتن به دلیل مزایا و قابلیت‌های بسیاری که دارند از کاربرد گسترده‌ای نیز برخوردار هستند که از جمله آنها می‌توان به استفاده از این تجهیزات در پروژه‌هایی با ارتفاع زیاد اشاره کرد. بر همین اساس این تجهیزات می‌توانند گزینه مناسبی برای ساخت دیوارهای بلند، برج‌ها، مخازن و سدها باشند. همچنین این براکت‌ها در قالب بندی سازه‌های با دیوار برشی نیز کاربرد دارند و می‌توانند در قالب‌بندی با سیستم قالب لارج‌ پنل نیز مورد استفاده قرار گیرند. همچنین از براکت‌ها در اجرای پل‌ها و سازه‌هایی که از طراحی خاص و پیچیده‌ای برخوردار هستند نیز استفاده می‌شود. کاربرد دیگر براکت قالب بندی به استفاده از آن در سیستم‌های قالب‌بندی بالارونده و لغزنده برمی‌گردد که نقش بسیار مهمی در نحوه عملکرد این سیستم‌ها دارند.

از براکت‌ها به دلیل نوع طراحی و کاربری خاصی که دارند می‌توان در پروژه‌های بتن ریزی که به صورت مرحله‌ای انجام می‌شود نیز استفاده کرد. از دیگر کاربردهای براکت قالب بندی بتن می‌توان به استفاده از آنها در شاقول نگه‌داشتن قالب‌ها اشاره کرد که این موضوع در بسیاری از پروژه‌ها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. کاربرد دیگر براکت‌های قالب بندی به استفاده از آنها به‌عنوان تکیه‌گاه برمی‌گردد که می‌توان از آنها برای تکیه‌گاه داربست‌های آویز، جان‌پناه، نردبان و غیره نیز استفاده کرد. البته این براکت‌ها در محیط‌های کاری که امکان آسیب به کارکنان هست نیز کاربرد دارند و به تأمین ایمنی آنها در حین کار کمک زیادی می‌کنند.

تفاوت براکت قالب بندی با سایر نگهدارنده‌های قالب بندی

در مقایسه براکت‌های قالب بندی بتن با سایر نگهدارنده‌ها از قبیل پشتیبان‌های فلزی، پیچ‌های تقویتی، گیره‌ها و میخ‌های فلزی می‌توان گفت که این براکت‌ها ساختاری مستحکم‌تری دارند و در کنار آن از قابلیت تنظیم بهتر و دقت بیشتری برخوردار هستند. به عنوان مثال گیره‌ها و میخ‌های فلزی برخلاف براکت قالب بندی بتن امکان تنظیم زاویه ندارند و این تجهیزات بیشتر در پروژه‌های سبک و موقت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

از طرف دیگر براکت‌ها از قابلیت استفاده مجدد برخوردار هستند و می‌توان بارها از آنها در پروژه‌های مختلف کاری استفاده کرد. در طرف مقابل گیره‌ها و میخ‌های فلزی از کارایی و استحکام لازم برای استفاده‌های مجدد برخوردار نبوده و معمولاً پس از یک الی دو بار استفاده می‌شکنند. در بررسی تجهیزات قالب بندی از نظر کارایی و ایمنی نیز می‌توان گفت که براکت قالب بندی بتن به دلیل ساختار مقاومی که دارد از کارایی و ایمنی بیشتری در مقایسه با دیگر ابزارهای نگهدارنده برخوردار است. در آخر براکت‌های قالب بندی برعکس دیگر ابزارهای نگهدارنده از تحمل فشارهای بالایی برخوردار هستند و می‌توان از آنها در پروژه‌های کاری سخت و سنگین استفاده کرد.

نحوه نصب و اجرای براکت قالب بندی بتن

جهت دستیابی به حداکثر کارایی براکت قالب بندی و مزایای آن لازم است این تجهیزات به صورت دقیق و اصولی در محل اجرای پروژه نصب شوند که در این بخش به صورت گام‌به‌گام به مراحل اجرایی آن خواهیم پرداخت. در ابتدا محل نصب براکت‌ها به صورت دقیق در محل اجرای پروژه مشخص و جانمایی می‌شود. سپس از انکربولت‌های تعبیه شده در بتن برای اتصال براکت به سازه استفاده می‌شود. البته در صورتی که این انکربولت‌ها از پیش در ساختار بتن تعبیه نشده باشند با سوراخ‌کاری بتن می‌توان آنها را در ساختار بتن جای داد.

در مرحله بعد و جهت اتصال براکت قالب بندی بتن به سازه لازم است نخست پیچ درونی و بخش مخروطی براکت بر روی محل اتصال قرار گیرد و سپس از بادامک و پیچ بیرونی بر روی آن استفاده گردد. با این کار براکت به سازه متصل شده و کل سیستم مهار و تثبیت می‌گردد. در مرحله بعد و پس از شاقول‌کاری براکت‌ها و اطمینان از تراز بودن آنها، قالب‌های بتنی و دیگر اجزای مربوط به آنها بر روی سیستم نصب می‌گردند. در نهایت نوبت به فرایند بتن ریزی می‌رسد که پس از اتمام آن قالب‌ها و براکت‌ها از بخش بتنی جدا می‌شوند. البته جداسازی براکت‌ها می‌بایست با دقت بالا انجام شود تا آسیبی به ساختار آنها وارد نشود.

عوامل مؤثر بر قیمت و هزینه اجرای براکت قالب بندی

عوامل و فاکتورهای مختلفی وجود دارد که می‌تواند بر قیمت و هزینه اجرای براکت‌های قالب بندی تأثیرگذار باشد که در این بخش به بررسی آنها می‌پردازیم. جنس براکت قالب بندی اولین عامل مؤثر بر قیمت آن بوده که در انواع فولادی، گالوانیزه و پلاستیکی در عملیات قالب بندی بتن مورد استفاده قرار می‌گیرد. لازم به ذکر است که قیمت براکت‌های فولادی و گالوانیزه در مقایسه با براکت‌های پلاستیکی بیشتر بوده و همین موضوع نیز باعث بالا رفتن هزینه‌های اجرا با این براکت‌ها می‌شود.

عامل مؤثر دیگر بر قیمت براکت قالب بندی نوع و طراحی آن بوده که در انواع مثلثی، L شکل، U شکل، یک‌طرفه، دوطرفه، قابل تنظیم و غیره در دسترس هستند. از طرفی براکت‌های قابل تنظیم به دلیل طراحی ویژه و کاربری بهتری که دارند از قیمت بالاتری در مقایسه با دیگر براکت‌ها برخوردار هستند. ابعاد براکت و ضخامت آن از دیگر فاکتورهایی است که باعث تفاوت در قیمت براکت قالب بندی بتن می‌شود. هر چه ابعاد براکت بزرگتر و ضخامت آن بالاتر باشد قیمت این ابزار بیشتر خواهد بود و همین موضوع نیز باعث بالا رفتن هزینه‌های پروژه می‌شود.

در کنار این موارد برند سازنده براکت فاکتور مهم دیگری است که می‌تواند قیمت این تجهیزات را تحت تأثیر خود قرار دهد. معمولاً براکت‌هایی که توسط برندها و شرکت‌های معتبر و نام‌آشنا عرضه می‌شوند به دلیل کیفیت و دوام بیشتری که دارند از قیمت بالایی نیز برخوردار هستند. در آخر ابعاد پروژه و میزان پیچیدگی آن نیز می‌تواند بر قیمت و هزینه اجرای براکت قالب بندی تأثیرگذار باشد. بدین صورت که هر چه ابعاد پروژه بزرگتر و پیچیدگی آن بیشتر باشد به براکت‌های بیشتر و با قابلیت‌های بالاتری جهت اجرای آن نیاز است و همین موضوع نیز باعث بالا رفتن قیمت و هزینه‌های اجرایی آنها می‌شود.

کلام پایانی

براکت قالب بندی بتن یک سیستم قالب بندی پیشرفته بوده که به دلیل مزایا و قابلیت‌های بسیاری که دارد به صورت گسترده در پروژه‌های بتن ریزی به‌ویژه در ارتفاع مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین نصب و اجرای این براکت‌ها در زوایای مختلف نیز باعث شده از آنها در پروژه‌های پیچیده بتن ریزی نیز استفاده شود. ساختار براکت قالب بندی عموماً فلزی و مستحکم بوده و از آن به عنوان یک تکیه‌گاه مقاوم و ایمن برای قالب‌های بتن استفاده می‌شود.

با استفاده از این تجهیزات می‌توان به تثبیت هر چه بهتر قالب‌ها حین بتن ریزی کمک کرد و مانع از حرکت قالب‌ها و حوادث احتمالی ناشی از حرکت آنها شد. براکت قال بندی بتن از نظر نوع طراحی، جنس، نوع کاربری و سیستم قالب بندی که در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد در انواع مختلفی تولید می‌شود که بسته به شرایط و نیاز کاری می‌توان از آنها در عملیات بتن ریزی استفاده کرد.